ŚREDNIOWIECZE - wprowadzenie

Chronologia

Początek - rok 476. koniec rok 1453.

Teologia

Dziedzina wiedzy, która bada naturę Boga oraz jego relacje ze światem i ludźmi.

Scholastyka

Kierunek filozoficzny, mówiący, że prawdy wiary objawione przez Boga można wytłumaczyć przy użyciu logicznego myślenia.

Średniowieczne kierunki filozoficzne

1. Augustynizm 2. Tomizm 3. Franciszkanizm 4. Mistycyzm

Augustynizm

1. Św. Augustyn. 2. Człowiek jest jednostką rozpaczliwie poszukującą Boga, zawieszoną między niebem a ziemią. 3. Człowiek wiecznie rozdarty między dobrem i złem, potrzebami duszy a ciała. 4. Szczęście w miłości do Boga.

Tomizm

1. Św. Tomasz z Akwinu. 2. Każdy człowiek znajduje się na ściśle określonym szczeblu drabiny Bytów. Miejsce wskazane przez Boga. Pogodzenie się z tym daje harmonię wewnętrzną. 3. Istnienie Boga można udowodnić rozumowo.

Franciszkanizm

1. Św. Franciszek z Asyżu 2. Wiara radosna, prosta, płynąca z głębi serca, wszechogarniająca miłość do ludzi, zwierząt, roślin 3. Droga do świętości, skromność, ubogie życie, wyrzeczenie się pogoni za dobrami materialnymi. 4. Pokora, braterstwo, ubóstwo

Mistycyzm

1. Św. Bernard 2. Dążenie do spotkania z Bogiem za życia za pomocą wysokiego poziomu duchowego i doświadczenia pozaumysłowego 3. Celem jest doświadczenie obecności Boga, wartość człowieka to jego rozwój duchowy

Hierarchiczność

Przekonanie, że każda rzecz ma uporządkowaną strukturę, opartą na wyższości jednych elementów nad drugimi.

Uniwersalizm

Jednolitość rozumienia jakiejś rzeczy na dużym obszarze.np. w wielu państwach

Średniowieczny uniwersalizm

1. W krajach należących do kręgu kultury łacińskiej funkcjonowały jednolite wzorceku kulturowe, religijne i ustrojowe. 2. Jednolity porządek moralny, oparty na podporządkowaniu Bogu

Feudalizm

Ustrój dzieląc społeczeństwo na trzy stany: 1. szlachta 2. duchowieństwo 3. chłopi

Elementy Średniowiecznego Uniwersalizmu

1. Feudalizm 2.Łacina 3. Takie same systemy oświatowe 4. Wspólne wzorce zachowań i postaw moralnych 5. Wspólna sztuka 6. Wspólna filozofia 7. Taka sama wiedza naukowa

Teocentryzm

Światopogląd uznający Boga za najwyższą wartość, powinien on się znajdować w centrum zainteresowania nauki, religii, sztuki. Jemu należy podporządkować wszystkie sprawy.

Literatura Parenetyczna

Literatura opisująca i propagująca wzorce osobowe

Literatura Hagiograficzna

Literatura opisująca życie świętych.

Średniowieczne wzorce osobowe

Religijne: 1.Święty 2. Asceta. Świeckie: 3. Doskonały rycerz 4. Doskonały władca 5. Miłość dworska

Święty

1. To człowiek dający przykład głębokiej wiary i przestrzegania wszystkich przykazań. 2. Pełen miłości do bliźniego i posłuszny Bogu któremu ufa. 3.Żyje wśród ludzi, wspierając, ucząc, przekazując słowo Boże.

Asceta

1. Życie podporządkować Bogu. 2. Wyrzekł się przyjemności doczesnych, umartwiając ciało i żyjąc w skrajnej nędzy. 3. Czas poświęca na praktykowanie ubóstwa i pokory.

Doskonały Rycerz

1. Człowiek stworzony do walki w imię Boga, władcy, ojczyzny. 2. Głęboko wierzy, oddaje swe życie i miecz w służbę Bogu i królowi 3. Odważny, niezłomny, Honorowy, wierny, walczy w obronie wiary

Doskonały władca

1. Najwyższy senior i następca Boga na Ziemi. 2. Ma na celu dobro ojczyzny i poddanych 3. Ceni honor, wierność, mądry, rozważny, sprawiedliwy 4. Ma kontakt z Bogiem (sny, widzenia) i zawsze podejmuje właściwe decyzję

Miłość Dworska

1. Idealni kochankowie są przeznaczeni sobie przez Boga, pozostają sobie absolutnie wierni, gotowi są dla siebie umrzeć

Pieśni o czynach

Gatunek literatury parenetycznej, przedstawiający wzorzec osobowy rycerza, opowiadający o dokonaniach wielkich władców i rycerzy

Styl Romański

1. Masywna, prosta bryła budynku. 2. Niewielkie, wąskie, wysoko położone okna 3. Niewiele ozdób, prostota

Styl Gotycki

1. Strzelista, smukła, wysoka bryła budynku 2. Duże okna, witraże okienne. 3. Dużo ozdób, kunsztowność i szczegółowość

Tęcza - symbol

Oznacza przymierze między Bogiem a ludźmi

Lilia- symbol

Symbolizuje niewinność, odnosi się do niewinnej męki i śmierci Chrystusa, lub oznacza miłosierdzie

Miecz - symbol

Symbol sprawiedliwości i kary

Waga - symbol

Symbolizuje sprawiedliwy sąd

Ludzie po prawej stronie- symbol

Są spokojnie, niektórzy się modlą. Wszyscy podążają do Królestwa niebieskiego. to dusze zbawione

Ludzie po lewej stronie

Przerażeni, spadają w ogień, to dusze potępione

Czerwony płaszcz Chrystusa - symbol

Czerwień to kolor symbolizujący władzę królewską

Złota kula pod nogami Chrystusa - symbol

Symbolizuje ziemię poddaną władzy Chrystusa

Alegoria

Motyw lub zespół Motywów w dzielę literackim lub plastycznym, króre oprócz znaczenia dosłownego posiadają drugie niezmienne znaczenie przenośne

Taniec śmierci (danse macabre)

Jeden z motywów sztuki i literatury średniowiecza. Przedstawia upersonifikowaną śmierć pociągającą za sobą do tańca ludzi wszystkich stanów, wieku, płci. Zazwyczaj postać rozkladającego trupa luba kościortupa z kosą w ręku.

Nowe gatunki literackie - Romans

1. Romans - długa opowieść narracyjna. 2. Tematy zazwyczaj - miłosne komplikacje, ukazane na tle realiów dworskiej kultury.