paremie prawoznawstwo

 0    146 adatlap    pawkozinilowca
Nyomtatás játszik ellenőrizze magát
 
kérdés válasz
Omnis definitio in iure civili periculosa est; parum est enim, ut non subverti posset
kezdjen tanulni
W prawie cywilnym wszelka definicja jest niebezpieczna, ponieważ rzadko się zdarza, by nie można było jej podważyć
Ius est ars boni et aequi
kezdjen tanulni
Prawo jest sztuką dobra i słuszności
Nulla est iurisprudentia sine latina sapientia
kezdjen tanulni
żadna jest jurysprudencja bez łaciny
Hominum causa omne ius constitutum sit
kezdjen tanulni
Wszelkie prawo winno być stanowione ze względu na człowieka
Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non ledere, suum cuique tribuere
kezdjen tanulni
Nakazy prawa są następujące: uczciwie żyć, nie szkodzić drugiemu, oddawać każdemu to, co mu się należy
Aequitas
kezdjen tanulni
słuszność, czyli to co uczciwe i zgodne z sumieniem
Fiat iustitia, pereat mundus
kezdjen tanulni
Niech stanie się sprawiedliwość, choćby świat miał runąć
Bis de eadem re agere non licet (lub ne bis in idem)
kezdjen tanulni
nie wolno procesować się dwa razy w tej samej sprawie
Acta publica probant se ipsa
kezdjen tanulni
dokumenty urzędowe świadczą same za siebie
Actor sequitur forum rei
kezdjen tanulni
powód idzie za pozwanym
Semel heres semper heres
kezdjen tanulni
kto zostaje dziedzicem, pozostaje nim zawsze
Indigno aufertur hereditas
kezdjen tanulni
niegodnemu odbiera się spadek
Mater semper certa est: pater est, quem nuptiae demonstrant
kezdjen tanulni
matka jest zawsze pewna, ojcem jest ten, na kogo wskazuje małżeństwo
Adoptio naturam imitatur
kezdjen tanulni
przysposobienie naśladuje naturę
Affines sunt viri et uxoris cognati
kezdjen tanulni
powinowatymi są krewni męża i żony
Res nullius cedit primo occupanti
kezdjen tanulni
rzecz niczyja przypada temu, kto pierwszy ją zawłaszczył
Prior tempore potior iure
kezdjen tanulni
kto lepszy, co do czasu, ten lepszy co do prawa
Superficies solo cedit
kezdjen tanulni
to, co znajduje się na gruncie, przypada gruntowi
Res perit suo domino
kezdjen tanulni
rzecz przypada swojemu właścicielowi
Expedit enim rei publicae, ne quis re sua male utatur
kezdjen tanulni
w interesie państwa leży, aby nikt nie używał źle swojej rzeczy.
Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet
kezdjen tanulni
nikt nie może przenieść na drugiego więcej prawa, niż sam ma
Obligatio impossibilium nulla est
kezdjen tanulni
zobowiązanie do świadczenia niemożliwego nie istnieje
Et non facere facere est
kezdjen tanulni
powstrzymanie się od działania, jest działaniem
Si unus solvat, omnes liberanatur
kezdjen tanulni
jeżeli jeden spełni świadczenie wszyscy są uwolnieni
Rebus sic stantibus omnis promissio intellegitur
kezdjen tanulni
Każde zobowiązanie rozumiane jest jako obowiązujące tylko w takim stanie rzeczy, jaki istniał w momencie jego zawarcia
Dies interpellat pro homine
kezdjen tanulni
termin wzywa za człowieka
Sine pretio nulla vendito
kezdjen tanulni
Nie ma sprzedaży bez ceny
Male enim nostro iure uti non debemus
kezdjen tanulni
nie powinniśmy bowiem źle korzystać z naszego prawa.
Ab initio nullum semper nullum
kezdjen tanulni
to, co jest od początku nieważne, zawsze jest nieważne.
Rei turpis nullum mandatum est
kezdjen tanulni
nieważne jest zlecenie niemoralnego zachowania
Nemo de domo sua extrahi debet
kezdjen tanulni
nikogo z własnego domu nie można zabierać siłą
Casus est maior vis cui humana infirmitas resistere non potest
kezdjen tanulni
siłą wyższą jest zdarzenie, któremu słabość ludzka nie może się oprzeć
Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud non humani generis proprium, sed omnium animalium
kezdjen tanulni
Prawem naturalnym jest to prawo, którego sama natura nauczyła wszystkie stworzenia: prawo bowiem jest właściwe nie tylko rodzajowi ludzkiemu, lecz wszystkim stworzeniom
Legem bonam a mala nulla alia nisi naturae norma divider possumus
kezdjen tanulni
Dobre prawo od złego możemy odróżnić miarą prawa natury
Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur
kezdjen tanulni
Prawa są stanowione nie ze względu na konkretne osoby, lecz dla wszystkich.
Lex non obligat nisi promulgata
kezdjen tanulni
Ustawa nie obowiązuje, jeśli nie jest ogłoszona.
Lex retro non agit
kezdjen tanulni
Ustawa nie działa wstecz.
Simplicitas legibus amica
kezdjen tanulni
Prostota przyjaciółką ustaw.
Legem brevem esse oportet
kezdjen tanulni
Ustawa powinna być zwięzła.
In legibus magis simplicitas quam difficultas placet
kezdjen tanulni
W ustawach lepsza jest prostota niż zawiłość.
Misera est vita, ubi ius est vagum aut incertum
kezdjen tanulni
Marne jest życie tam, gdzie prawo jest chwiejne albo niepewne.
Magistratum lege esse loquentem, legem autem mutuum magistratum
kezdjen tanulni
Urzędnik jest mówiącym prawem, prawo zaś niemym urzędnikiem.
Quid est enim civitas nisi iuris societas civium?
kezdjen tanulni
Czymże jest bowiem państwo, jeśli nie opartym na przepisach prawa związkiem obywateli?
Amemus patriam, pareamus legibus
kezdjen tanulni
Kochajmy Ojczyznę, przestrzegajmy obowiązujących w niej praw.
Auctoritas, non veritas facit legem
kezdjen tanulni
Nie prawda, lecz władza państwowa stanowi prawo.
Placuit in omnibus rebus praecipuam esse iustitiae aequitatisque quam stricti iuris rationem
kezdjen tanulni
We wszystkich sprawach zasada sprawiedliwości i słuszności powinna mieć pierwszeństwo nad zasadą ścisłego prawa.
A verbis legis non est recedendum
kezdjen tanulni
Należy trzymać się słów ustawy.
Cuius est condere, eius est abrogare
kezdjen tanulni
Kto może stanowić prawo, ten może je uchylić.
Iudex est lex loquens / Iudicis est ius dicere, non dare
kezdjen tanulni
Sędzia jest mówiącą ustawą / Rzeczą sędziego jest orzekać, nie stanowić prawo.
Ex iniuria ius non oritur
kezdjen tanulni
Z bezprawia nie powstaje prawo
Nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere potest
kezdjen tanulni
Nikt nie może polepszyć swojej sytuacji w następstwie własnego czynu bezprawnego
Non ex regula ius sumatur, sed ex iure qoud est regula fiat
kezdjen tanulni
Reguły (zasady) nie tworzą prawa lecz się z niego wywodzą.
Applicatio est vita regulae
kezdjen tanulni
Stosowanie prawa jest życiem normy prawnej
Iustitia non debet claudicare
kezdjen tanulni
Sprawiedliwość nie powinna kuleć.
Roma locuta causa finita
kezdjen tanulni
Rzym przemówił/orzekł, sprawa skończona
Iustitia vestras iudicabo
kezdjen tanulni
Osądzę waszą sprawiedliwość
Nemo est iudex in propria causa
kezdjen tanulni
Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie
Audiatur et altera pars
kezdjen tanulni
Niech będzie wysłuchana i druga strona
Prius quam exaudias, ne iudices
kezdjen tanulni
Zanim nie wysłuchasz, nie sądź
Erubescens, cum sine lege loquimur
kezdjen tanulni
Rumienimy się, gdy mówimy bez ustawy
Facta probantur, iura novit curia
kezdjen tanulni
Fakty wymagają udowodnienia, prawo zna sąd.
Bonus iudex damnat improbanda, non odit
kezdjen tanulni
Dobry sędzia karze występki, jednak bez nienawiści.
Boni iudicis est lites dirimere
kezdjen tanulni
Dobrego sędziego cechuje umiejętność łagodzenia sporów.
Qoud legibus omnissum est, non omnittetur religione iudicantis
kezdjen tanulni
Co zostało pominięte, niech nie umknie skrupulatnemu sędziemu.
Sapientis iudicis est semper cogitare, quid lex cogat
kezdjen tanulni
Mądry sędzia powinien zawsze rozważać to, co nakazuje prawo.
Iudex non facile recedere debet
kezdjen tanulni
Sędzia nie powinien łatwo ustępować.
Se damnat iudex, innocentem qui opprimit
kezdjen tanulni
Samego siebie skazuje sędzia, który uciska niewinnego.
Nulla poena sine culpa
kezdjen tanulni
Nie ma kary bez winy
Nullum crimen sine lege
kezdjen tanulni
Nie ma przestępstwa bez ustawy
Nullum crimen sine poena
kezdjen tanulni
Nie ma przestępstwa bez kary
Nullum crimen sine periculo sociali
kezdjen tanulni
Nie ma przestępstwa bez społecznego niebezpieczeństwa czynu
Debet quis iuri subiacere, ubi deliquit
kezdjen tanulni
Podlega się prawu miejsca dokonania przestępstwa
Graviore culpa gravior poena
kezdjen tanulni
Im większa wina, tym większa kara
Geminat peccatum, quem delicti non pudet
kezdjen tanulni
Kto nie wstydzi się swojego czynu, podwaja swoją winę
Affectus punitur, etsi non sequatur effectus
kezdjen tanulni
Zamiar jest karalny nawet wtedy, gdy zamierzony skutek nie nastąpił
Minor in delictis maior habetur
kezdjen tanulni
W przypadku przestępstw nieletni traktowany jest jak dorosły
Ultimum supplicium esse mortem solam interpretamur
kezdjen tanulni
Jako najwyższą karę rozumiemy jedynie karę śmierci
Semel comissa poena non evanescit
kezdjen tanulni
Raz wymierzona kara nie popada w zapomnienie
Poena maior absorbet minorem
kezdjen tanulni
Kara cięższa pochłania lżejszą
Multiplicata transgressione crescat poenae inflictio
kezdjen tanulni
Przy powtórnym złamaniu prawa prawa niech wzrasta wymiar kary
Ex singulis causis singulae poenae irrogantur
kezdjen tanulni
W poszczególnych przypadkach nakłada się poszczególne kary - zasada indywidualizacji kary
Facientes et consentientes pari poena plectuntu
kezdjen tanulni
Na sprawców i wspólników nakłada się równą karę
Expedit rei publicae, ut finis sit litium
kezdjen tanulni
Dla państwa korzystne jest, aby procesy nie trwały zbyt długo
Crimina morte extinguuntur
kezdjen tanulni
Przestępstwa wygasają wskutek śmierci sprawcy
Ius et furi dicitur
kezdjen tanulni
Nawet złodziejowi należy się sprawiedliwość przed sądem
Nemo iudex in causa sua
kezdjen tanulni
Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie
Nullus describatur reus, priusquam convincatur
kezdjen tanulni
Nikogo nie wolno uznać za winnego przed skazaniem
Neminem captivabimus nisi iure victum
kezdjen tanulni
Nikogo nie będziemy więzili, chyba że skazanego prawomocnym wyrokiem
Absentem in crminibus damnari non oportet
kezdjen tanulni
Nieobecnego nie należy skazywać za przestępstwo
Tantum devolutum, quantum appellatum
kezdjen tanulni
Sprawa w takim zakresie przechodzi do sądu wyższej instancji, na ile zostało to określone w apelacji
Reformatio in peius iudici appellatio non licet
kezdjen tanulni
Sądowi apelacyjnemu nie wolno zmieniać wyroku nie niekorzyść zasądzonego/skazanego
Accusare nemo se debet (nisi coram deo)
kezdjen tanulni
Nikt nie musi oskarżać samego siebie (chyba że przed Bogiem).
Facultas probandi non est augustanda
kezdjen tanulni
Możliwość dowodzenia nie może być ograniczana
In criminalibus probationes debent esse luce clariores
kezdjen tanulni
W sprawach karnych dowody muszą być jaśniejsze niż światło
Qod non est in actis, non est in mundo
kezdjen tanulni
Czego nie ma w aktach, nie ma na świecie
In dubiis benigniora / clementia
kezdjen tanulni
W razie wątpliwości łaskawiej/łagodniej
In dubiis minus
kezdjen tanulni
W razie wątpliwości zasądzić mniej
In dubio pro reo iudicandum est
kezdjen tanulni
W razie wątpliwości na korzyść oskarżonego
In dubio pro libertate
kezdjen tanulni
W razie wątpliwości na korzyść wolności
Animus malus
kezdjen tanulni
Zły zamiar
Causa criminalis
kezdjen tanulni
Sprawa karna
Corpus delicti
kezdjen tanulni
Przedmiot będący dowodem popełnienia przestępstwa
Delicto flagranti / in flagranti
kezdjen tanulni
Na gorącym uczynku
Habeas corpus
kezdjen tanulni
Zespół norm gwarantujących wolność i nietykalność osobistą
Morbus mentalis
kezdjen tanulni
Choroba psychiczna
Poena capitis / ultimum supplicium
kezdjen tanulni
Kara śmierci
Poena talionis
kezdjen tanulni
Kara odwetu
Vis compulsiva
kezdjen tanulni
Przymus psychiczny
Corruptissima / perditissima re publica plurimae leges
kezdjen tanulni
Im większe zepsucie w państwie, tym liczniejsze ustawy
Leges ab omnibus intellegi debent
kezdjen tanulni
Ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich
De minimis non curat lex
kezdjen tanulni
Ustawa nie troszczy się o drobiazgi
Verba cum effectu acipienda
kezdjen tanulni
Słowa należy zgodnie z ich znaczeniem
Ubi eadem legis ratio, ibi eadem legis dispositio
kezdjen tanulni
W takich samych okolicznościach należy stosować takie same rozwiązania prawne
Clara non sunt interpretanda
kezdjen tanulni
Nie dokonuje się wykładni tego, co jasne
Interpretatio cessat in claris
kezdjen tanulni
Interpretacja (wykładnia) kończy się, gdy wszystko jest jasne
Eius est interpretari leges, cuius est condere
kezdjen tanulni
Do interpretacji prawa upoważniony jest ten, kto je stanowi
Apices iuris non sunt iura
kezdjen tanulni
Sztuczki prawne nie stanowią prawa
Contra legem facit, qui id facit qoud lex prohibet, in fraudem vero, qui salvis verbis legis sententiam eius circumvenit
kezdjen tanulni
Wbrew ustawie postępuje ten, kto czyni to, czego ustawa zabrania; z ominięciem ustawy działa zaś ten, kto nie naruszając jej słów, obchodzi jej treść
Secundum legem
kezdjen tanulni
zgodnie z prawem
Contra legem
kezdjen tanulni
Wbrew prawu
Praeter legem
kezdjen tanulni
Obok prawa (ominięcie).
Lege non distinguente nec nostrum est distinguere
kezdjen tanulni
Tam, gdzie ustawa nie rozróżnia, nie naszą rzeczą jest wprowadzać rozróżnienie
Exceptio est strictissimae interpretationis
kezdjen tanulni
Wyjątek powinien być interpretowany ściśle
Expressio specialis omnem impedit extensionem
kezdjen tanulni
Dokładne wyrażenie wyklucza wykładnię rozszerzającą
Exclusa censentur omnia, quae lex enumerando non inclusit
kezdjen tanulni
Należy uznać za wyłączone wszystko to, czego ustawa, wyliczając, nie włączyła
Interpretatio declarativa (Extensiva et Restrictiva)
kezdjen tanulni
Wykładnia literalna (Rozszerzająca i Zawężająca)
Argumentum a rubrica
kezdjen tanulni
Argument z systematyki ustawy
Incivile est nisi tota lege respecta una aliqua particula eius proposita iudicare vel respondere
kezdjen tanulni
Nieprawidłowe jest wydawanie wyroku lub opinii prawnej bez uwzględniania całości ustawy, na podstawie jednego fragmentu
Benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur
kezdjen tanulni
Ustawy są właściwie interpretowane, gdy zachowuje się ich ducha
Sensum, non verba spectamus
kezdjen tanulni
Patrzymy na sens, nie na słowa
Ratio legis
kezdjen tanulni
Cel, sens ustawy, “przyczyna wydania”.
Lex superior derogat legi lnferiori
kezdjen tanulni
Reguła hierarchiczna
Lex specialis derogat legi generali
kezdjen tanulni
Reguła merytoryczna
Lex posteriori derogat legi priori
kezdjen tanulni
Reguła chronologiczna
Summum ius summa iniuria
kezdjen tanulni
Najwyższe prawo [bywa] najwyższym bezprawiem
Abrogata lege abrogante non reviviscit lex abrogata
kezdjen tanulni
Uchylenie ustawy uchylającej ustawę nie przywraca obowiązywania uchylonej ustawy
Omnia sunt interpretanda
kezdjen tanulni
Wszystko podlega interpretacji
Lex iniusta non est lex
kezdjen tanulni
Ustawa (prawo) niesprawiedliwe nie jest ustawą (prawem).
Non omne quod licet honestum est
kezdjen tanulni
Nie wszystko, co dozwolone, jest uczciwe
Pacta sunt servanda
kezdjen tanulni
Umów należy dotrzymywać
Silent leges inter arma
kezdjen tanulni
Pośród oręża (w czasie wojny) milczą ustawy.
Ubi societas, ibi civitas ibi ius
kezdjen tanulni
Gdzie społeczeństwo, tam też państwo, tam też prawo
Salus populi suprema lex esto
kezdjen tanulni
Dobro ludu najwyższym prawem
Onus probandi
kezdjen tanulni
Ciężar dowodu
Legum servi sumus ut liberi esse possimus
kezdjen tanulni
Wszyscy jesteśmy niewolnikami praw (abyśmy mogli być wolni)
Cessante ratione legis, cessat lex ipsa
kezdjen tanulni
Gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa

Kommentár közzétételéhez be kell jelentkeznie.